Το θέμα συνοπτικά
Τις τελευταίες εβδομάδες αρκετοί καθηγητές μας τάσσονται έντονα υπέρ και επιχειρούν να πάρουν παρουσίες στα μαθήματα. Αυτή η κατάσταση πιστεύουμε πως ανοίγει το δρόμο για την υποχρεωτική παρακολούθηση των μαθημάτων και την εντατικοποίηση των σπουδών που προωθείται από το νέο νόμο-πλαίσιο. Επειδή δεν θέλουμε η παρακολούθηση των μαθημάτων να γίνει υποχρεωτική καταθέτουμε την άποψή μας και σας καλούμε να μη συμμετέχετε και να αντιδράτε σε οποιαδήποτε διαδικασία που έχει να κάνει με παρουσίες.
Αναλυτικά
Για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει με τις παρουσίες θα πρέπει να δει τη χρονική συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε: ο νέος νόμος – πλαίσιο (Ν.3549) έχει ψηφιστεί και ο υπουργός δηλώνει πως προχωράει στην εφαρμογή του.
Ο νόμος αυτός περιέχει μια σειρά μέτρων στα οποία είμαστε αντίθετοι γιατί θεωρούμε πως θα κάνουν τη φοίτησή μας ακόμα δυσκολότερη και κυρίως θα σταματήσουν την κάποια δυνατότητα που είχαμε μέχρι σήμερα να καθορίζουμε εμείς τον ρυθμό με τον οποίο θα σπουδάζουμε. Τα μέτρα αυτά είναι τα προαπαιτούμενα μαθήματα, οι πιστωτικές μονάδες (credits), ο καθορισμός ελάχιστης διάρκειας εξαμήνου (13 εβδομάδες), τα τετραετή προγράμματα, ο ορισμός ανώτατης διάρκειας φοίτησης (2ν) κ.α.
Δε θα θέλαμε να αναλύσουμε παραπάνω τα μέτρα αυτά μια και οι αποφάσεις του συλλόγου φοιτητών φυσικού αναλύουν επαρκώς το τι είναι το κάθε μέτρο και όποιος/α δε γνωρίζει γι’ αυτά μπορεί να τις διαβάσει.
Μια παρένθεση
(Θα ήταν όμως χρήσιμο να σταθούμε λίγο στην ιδεολογική βάση του νέου νόμου και της αντιμεταρρύθμισης που προωθείται:
Τι μας λένε οι μεταρρυθμιστές της αντιμεταρρύθμισης: ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να προσαρμοστεί στις ανάγκες της αγοράς.
Τι εννοούν: ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί ως επιχείρηση. Δηλαδή πρέπει να ενδιαφέρεται μόνο για την απόκτηση εσόδων – κερδών και να αδιαφορεί για τους ανθρώπους, τα συναισθήματά τους και τη ζωή τους. Ακόμη ότι η έρευνα που αποσκοπεί σε γνώση για τη γνώση και όχι σε γνώση για το κέρδος είναι άχρηστη και δε χρειάζεται να υπάρχει.
Τι μας λένε: ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να γίνει παραγωγικό και ανταγωνιστικό. Ή αλλιώς θα πρέπει να παράγει τη μέγιστη δυνατή ποσότητα γνώσεις με χαμηλό κόστος και σε λίγο χρόνο.
Τι εννοούν: «Χαμηλό κόστος» εννοούν ότι η χρηματοδότηση του πανεπιστημίου με δημόσια χρήματα θα πρέπει να μειωθεί κι άλλο. «Παραγωγικό» εννοούν ότι οι δραστηριότητες του πανεπιστημίου (εκπαίδευση, έρευνα) πρέπει να γίνονται με μεγαλύτερη ένταση, πιο εντατικά (εξ ου κι ο όρος εντατικοποίηση), πιο γρήγορα ώστε να μειώνεται ο χρόνος και να μεγαλώνει η παραγωγή. Όπως είναι αναμενόμενο, το αν αυτή η εντατικοποίηση συνθλίβει τους ανθρώπους, τους στερεί τον ελεύθερο χρόνο, τους αγχώνει και του βάζει σε ένα συνεχές τρέξιμο, είναι αδιάφορο. Αρκεί να υπάρχει κέρδος. Τέλος «ανταγωνιστικό» εννοούν ότι θα γίνει τα δύο προηγούμενα μαζί (παραγωγικό και μα χαμηλό κόστος).
Τι λέμε εμείς: Πιστεύουμε ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και τη γνώση. Κανένα κέρδος και καμιά επιχείρηση. Δε θέλουμε ένα πανεπιστήμιο «ανταγωνιστικό», γιατί αυτό που αυτοί λένε «ανταγωνιστικό» είναι αυτό που εμείς λέμε απάνθρωπο. Θέλουμε ένα πανεπιστήμιο με ανθρώπινους ρυθμούς που πρώτα απ΄ όλα θα ενδιαφέρεται να έχει χαρούμενους και ευχαριστημένους φοιτητές. Δε θέλουμε κανένα πανεπιστήμιο που θα φτιάξουν αυτοί για μας χωρίς εμάς.)
Επιστροφή στο θέμα
Ο νέος νόμος-πλαίσιο ήρθε για να κάνει πραγματικότητα το ανταγωνιστικό- εντατικοποιημένο πανεπιστήμιο. Στη φάση που βρισκόμαστε διακυβεύεται το αν ο νόμος θα εφαρμοστεί ή εάν θα “πέσει” από ένα νέο κίνημα. Στην κρίσιμη αυτή περίοδο,πολλοί καθηγητές τάσσονται υπέρ των παρουσιών και άλλοι προχωρούν ακόμα περισσότερο, παίρνοντας παρουσίες στα μαθήματά τους.
Κατ’ αρχάς πρέπει να αναφέρουμε πως το θέμα των παρουσιών δεν αναφέρεται πουθενά στο νόμο-πλαίσιο ξεκάθαρα. Ωστόσο υπάρχουν παραθυράκια από τα οποία θα μπορούσε να περάσει μια τέτοια ρύθμιση. Αναμφίβολα όμως, η γενική κατεύθυνση είναι η εντατικοποίηση των σπουδών. Έτσι, ακόμα και εάν δεν υπάρχει ξεκάθαρη αναφορά, περιμένουμε να τη δούμε σύντομα σε κάποια υπουργική απόφαση εφαρμογής του νόμου-πλαίσιο.
Με αυτά τα δεδομένα, βλέπουμε στην πρακτική των παρουσιών, μια προσπάθεια να δημιουργηθεί προηγούμενο και να γίνει ακόμα ένα βήμα προς την κατεύθυνση της εντατικοποίησης: Να καθιερωθεί αρχικά στη συνείδηση των φοιτητών/-τριών, ότι δεν πειράζει να ξέρει ο καθηγητής ποιοι/-ες παρακολουθούν το μάθημα (άρα και ποιοι/-ες λείπουν) και στη συνέχεια να περάσουμε σταδιακά στην υποχρεωτική παρακολούθηση και οι παρουσίες να γίνουν απουσίες.
Και επειδή πολλές δικαιολογίες ακούμε από τους καθηγητές, θέλουμε να απαντήσουμε:
Τι απαντάμε στους καθηγητές
– Μας λένε συχνά πως η υποχρεωτική παρακολούθηση είναι καλή για τους φοιτητές γιατί έτσι πηγαίνουν στις παραδόσεις και μαθαίνουν καλύτερα.
Αυτό δεν ισχύει, πρώτα απ’ όλα γιατί το να βρίσκεσαι στην αίθουσα δεν σημαίνει ότι παρακολουθείς κιόλας, πόσο μάλλον ότι μαθαίνεις, αν σκεφτούμε ότι συχνά μία ώρα ατομικού διαβάσματος μπορεί να είναι πολύ αποδοτικότερη από μία ώρα στην αίθουσα. Άσε που μπορεί να βαριέσαι κιόλας και να κάνεις φασαρία, ενοχλώντας έτσι όσους θέλουν να παρακολουθήσουν.(Τόσα χρόνια στο σχολείο αυτά γίνονταν. Ε όχι και στο πανεπιστήμιο!)
Το κύριο πάντως είναι η βαθύτερη διάσταση του θέματος. Πιστεύουμε πως πραγματική γνώση μπορεί να υπάρξει μόνο όταν ο άνθρωπος την επιλέγει ελεύθερα. Δεν έχει νόημα να αναγκάσεις κάποιον να μάθει κάτι, γιατί απλά δε θα το μάθει πραγματικά. Μπορεί να το μάθει για να γράψει σε μια εξέταση, αλλά κατά βάθος θα το μισεί.
– Κάτι άλλο που μας λένε, είναι ότι οι παρουσίες παίρνονται για στατιστικούς λόγους ώστε να δουν οι καθηγητές αν αυτοί που παρακολουθούν τα μαθήματα πάνε καλά στις εξετάσεις και το αντίστροφο.
Το επιχείρημα αυτό είναι επισφαλές, γιατί οι φοιτητές δεν έχουν καμία εγγύηση για το πώς θα χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία. Εξάλλου τα στατιστικά αυτά στοιχεία θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν και αλλιώς. Π.χ. θα μπορούσαν να σημειώνουν οι φοιτητές πόσες παραδόσεις παρακολούθησαν και να το πουν στον καθηγητή,αφού βγουν τα αποτελέσματα της εξεταστικής.
– Επίσης ακούμε συχνά ότι ο νόμος-πλαίσιο είναι ψηφισμένος νόμος και πρέπει να εφαρμοστεί.
Όσον αφορά αυτό το επιχείρημα, ξέρουμε πολλούς νόμους οι οποίοι στο παρελθόν ψηφίστηκαν,αλλά μετά αποσύρθηκαν λόγω κινημάτων. Είναι θέμα κινήματος λοιπόν το αν ο νόμος θα εφαρμοστεί.
– Τελευταίο και ίσως σημαντικότερο, υπάρχει η άποψη ότι αυτοί που παρακολουθούν τα μαθήματα πρέπει να ανταμείβονται. Γι’ αυτό οι καθηγητές θέλουν να γνωρίζουν αυτούς που πηγαίνουν στα μαθήματα, προκειμένου να τους επιβραβεύσουν βαθμολογικά.
Πιστεύουμε πως η άποψη αυτή είναι εντελώς ανόητη. Κι αυτό γιατί η βαθμολογική ανταμοιβή δεν είναι ανταμοιβή αλλά κοροϊδία. Είναι ο τρόπος να σε πείσουν πως έχει αξία να βρίσκεσαι σε μια παράδοση μαθήματος, ενώ κατά βάθος πιστεύεις πως το μάθημα αυτό δεν έχει να σου προσφέρει τίποτα.
Η πραγματική ανταμοιβή κάποιου που πηγαίνει στα μαθήματα είναι η ίδια η γνώση και η χαρά του να μαθαίνεις. Μόνο αυτή την ανταμοιβή θέλουμε. Είναι ανόητο να πηγαίνουμε στα μαθήματα όχι για να μάθουμε, αλλά για να πάρουμε βαθμό και όταν το κάνουμε αισθανόμαστε πως χάνουμε χρόνο απ’ τη ζωή μας. Το μάθημα και η γνώση είναι ανεκτίμητα και τα υποτιμάμε εντελώς όταν τα μετατρέπουμε σε προϊόντα που αξίζουν έναν ή δυο βαθμούς
Ακόμη νομίζουμε πως το να βρίσκεσαι στην αίθουσα επειδή είσαι υποχρεωμένος (όπως στο σχολείο λόγω απουσιών), κατά βάθος, δε διαφέρει και πολύ από το να είσαι εκεί για να πάρεις κάποιο αντάλλαγμα πέραν της γνώσης (π.χ. βαθμό, χρήμα). Και στις δύο περιπτώσεις δεν βρίσκεσαι στην αίθουσα για να μάθεις (που είναι και ο σκοπός του μαθήματος), παρά για να εξυπηρετήσεις άλλους σκοπούς (να μην πάρεις απουσία, να πάρεις βαθμό). Κοινός παρονομαστής και των δύο περιπτώσεων είναι ότι βρίσκεσαι στο μάθημα χωρίς να σ’ ενδιαφέρει να μάθεις και αν μπορούσες να πετύχεις τους σκοπούς σου με άλλον τρόπο τότε δε θα πήγαινες στο μάθημα.
Και επειδή ίσως όλα αυτά ακούγονται κάπως αιθέρια, να υπενθυμίσουμε ότι με τις παρουσίες παίζεται η ελευθερία μας να μην πηγαίνουμε σε μαθήματα που δε θέλουμε. Από ‘κει και πέρα ας σκεφτεί ο καθένας και η καθεμιά πόσο σημαντικό είναι αυτό και εάν αξίζει να το πουλήσουμε για μερικούς βαθμούς παραπάνω.
Τελειώνοντας,θέλουμε να πούμε πως σε κάθε περίπτωση,δε θέλουμε να αποφασίζουν άλλοι για το αν θα παρακολουθούμε ένα μάθημα και πόσο συχνά,ούτε και πώς θα είναι οργανωμένος ο χρόνος μας. Δε θέλουμε να μας λένε πώς θα ζήσουμε.
Γι’ αυτό σας καλούμε να αντιστέκεστε σε κάθε προσπάθεια των καθηγητών να πάρουν παρουσίες στα μαθήματα ή να προπαγανδίζουν το θέμα αυτό.
Πρωτοβουλία πρωτοετών φοιτητών φυσικού
Το κειμενάκι γράφτηκε από 5 πρωτοετής φοιτητές του φυσικού και όχι από όλους για να μην παρεξηγούμαστε. Για την ιστορία αυτοί είναι ο Φίλιππος,οι δύο Μήτσοι, ο Θωμάς και εγώ ο Γιώργος.
